شغل منتورینگ چیست؟
در دنیای امروز، بسیاری از افراد به دنبال راهی برای توسعه شخصی و حرفهای خود هستند. کمک گرفتن از یک منتور یکی از روشهای مؤثر برای رسیدن به این هدف است. در این محتوا، با معنی منتورینگ و مفهوم منتورشیپ آشنا شده و به تفاوت کوچینگ و منتورینگ و مزایای منتورینگ برای افراد و مجموعهها میپردازیم.
فهرست مطالب
منتور کیست؟
منتور فردی باتجربه و حرفهای در یک حوزه تخصصی است که با دانش خود، افراد کمتجربهتر را در مسیر شغلی و حرفهای هدایت میکند. نقش منتور صرفاً انتقال اطلاعات نیست. یک منتور حرفهای، ضمن در میان گذاشتن تجربیات واقعی خود، با تحلیل موقعیتها نسبت به خطاهای رایج هشدار داده و با ارائه دید کلان، به افراد کمک میکند تصمیمهای آگاهانهتری بگیرند و مسیر رشد خود را کوتاه و کمهزینه کنند.
در واقع، منتورها مسیر یک تخصص را از قبل طی میکنند، با چالشها و بنبستهای آن آشنا میشوند و میتوانند بر اساس شرایط واقعی بازار کار، افراد را در زمینه کسبوکارهایشان راهنمایی کنند.
منتورشیپ چیست؟
منتورشیپ، رابطهی میان فرد باتجربه (منتور) و فرد کمتجربهتر (مِنتی) است که به موجب آن، فرد کمتجربهتر مهارتها و تجربیات خود را در زمینهای خاص توسعه میدهد.
🎯 مطلب مرتبط: چگونه مشاور برندینگ (مشاور کسب و کار) شویم؟
انواع منتورینگ
باتوجه به اینکه امروزه منتورینگ در دنیا متداول و به یک تخصص تبدیل شده، دیگر محدود به یک الگوی ثابت نیست و در قالب مدلهای متنوعی در بازار کار اجرا میشود. شناخت انواع منتورینگ به افراد و سازمانها کمک میکند تا متناسب با اهداف شغلی و حرفهای خود، رویکرد مناسبتری را انتخاب کنند:
✔️ منتورینگ یکبهیک (One-on-One Mentoring)
رابطهای مستقیم بین یک منتور و یک منتی است و بر نیازها و اهداف فردی متمرکز است. این مدل پایهایترین و اثربخشترین شکل منتورینگ در توسعه حرفهای است.
✔️ منتورینگ گروهی (Group Mentoring)
در این نوع، یک منتور همزمان با چند منتی کار میکند و یادگیری بهصورت جمعی انجام میشود. تعامل و تبادل تجربه بین منتیها از مزیتهای اصلی این نوع از منتورینگ است.
✔️ منتورینگ همتایان (Peer Mentoring)
افراد با سطح شغلی یا تجربه مشابه بهصورت متقابل نقش منتور را برای هم ایفا میکنند. این نوع منتورینگ بر یادگیری مشارکتی و حمایت دوطرفه استوار است.
✔️ منتورینگ معکوس (Reverse Mentoring)
در این مدل، افراد جوانتر یا کمسابقهتر به مدیران یا افراد ارشد منتورینگ میدهند. هدف این نوع منتورینگ، انتقال دانش نوین، مهارتهای دیجیتال و کاهش شکاف نسلی است.
✔️ منتورینگ مجازی (Virtual / E-Mentoring)
منتورینگ از طریق ابزارهای آنلاین، بدون محدودیت مکانی انجام میشود. این مدل معمولا در کسبوکارهایی که چندین شعبه در شهرها و کشورهای مختلف داشته یا بهصورت دورکار فعالیت دارند، کاربردی است.
مزایای منتورینگ چیست؟
منتورینگ اگر بهدرستی اجرا شود، میتواند هم به رشد افراد و کسب و کار کمک کند و هم موجب افزایش مهارتهای رهبری و ایجاد شبکههای حرفهای برای منتور شود. دلیل اصلی اثربخشی منتورینگ، انتقال تجربههای واقعی و کاهش مسیر آزمونوخطا در تصمیمهای شغلی و حرفهای است.
برای صاحبان کسبوکار و افرادی که به دنبال رشد فردی هستند، مهمترین مزیت منتورینگ این است که بهجای یادگیری از طریق اشتباهات پرهزینه، میتوانند از تجربههای فردی استفاده کنند که آن مسیر را قبلاً طی کرده است. این موضوع باعث میشود تصمیمگیریها آگاهانهتر انجام شود، سرعت رشد حرفهای افزایش یابد و فرد دید واقعبینانهتری نسبت به مسیر شغلی، فرصتها و محدودیتهای بازار کار پیدا کند.
از سوی دیگر، ایفای نقش منتور باعث تقویت مهارتهایی مانند رهبری، تحلیل موقعیت، انتقال تجربه و ارتباط مؤثر میشود. بسیاری از منتورها در این فرآیند، نگاه عمیقتری نسبت به مسیر حرفهای خود پیدا میکنند و شبکه ارتباطات تخصصی آنها گسترش مییابد.
منتورها نقش مهمی در توسعه سرمایه انسانی کسبوکارها ایفا میکنند. مجموعههایی که از منتور راهنمایی میگیرند، معمولاً با افزایش بهرهوری کارکنان، کاهش نرخ ترک شغل، بهبود انتقال دانش و آمادهسازی نیروهای مستعد برای نقشهای کلیدی مواجه میشوند. یک منتور حرفهای کمک میکند تجربههای ارزشمند در سازمان حفظ شوند و دانش صرفاً به افراد محدود نشود.
👈🏻 در کل، منتورینگ یک ابزار رشد کوتاهمدت نیست، بلکه سرمایهگذاری بلندمدت روی تصمیمسازی، بلوغ حرفهای و توسعه پایدار افراد و سازمانها محسوب میشود.
🎯 مطلب مرتبط: تحلیلگر کسب و کار کیست؟ (شرح وظایف)
شرح وظایف منتور
منتور در عمل فقط یک مشاور یا انتقالدهنده اطلاعات نیست، بلکه نقش راهنمایی، تحلیل و همراهی در مسیر رشد حرفهای را نیز برعهده دارد. برای تحقق این اهداف، منتور مجموعهای از وظایف را برعهده دارد. این وظایف معمولاً حول چند محور اصلی خلاصه میشوند:
✔️ هدایت مسیر شغلی: کمک به افراد برای شناخت مسیرهای شغلی ممکن، انتخاب آگاهانه مسیر مناسب و درک پیامدهای هر انتخاب در کوتاهمدت و بلندمدت.
✔️ انتقال تجربههای واقعی: بهاشتراکگذاری تجربههای عملی، چالشهای مسیر، اشتباهات و تصمیمهای گذشته بهگونهای که فرد را از آزمونوخطاهای پرهزینه دور بماند.
✔️ تحلیل موقعیت و تصمیمسازی: بررسی شرایط فعلی فرد، تحلیل گزینههای پیشرو و کمک به شکلگیری تصمیمهای منطقی و واقعبینانه بدون تحمیل نظر شخصی.
✔️ ارائه بازخورد حرفهای: ارائه بازخورد صادقانه و سازنده درباره عملکرد، مهارتها و رفتارهای حرفهای با هدف اصلاح مسیر و بهبود عملکرد.
✔️ تقویت دید کلان و بلوغ حرفهای: کمک به فرد یا کسب و کار برای نگاه فراتر از مسائل روزمره و درک ساختارها، قواعد نانوشته و واقعیتهای بازار کار یا سازمان.
✔️ حمایت و همراهی در چالشها: ایجاد اطمینان و ثبات فکری در مواجهه با تردیدها، فشارها و تصمیمهای حساس شغلی.
در مجموع، منتور با ایفای این وظایف نقش یک راهنمای آگاه را دارد که بدون دخالت مستقیم، مسیر رشد حرفهای منتورشو را شفافتر میکند.
تفاوت منتور و کوچ چیست؟
منتور و کوچ هردو به رشد فردی و حرفهای افراد کمک میکنند اما روش کار و اهداف آنها تفاوتهایی هم دارد. در ادامه به بررسی دقیقتر تفاوتهای این دو میپردازیم:
تمرکز بر تجربه / تمرکز بر اهداف
فعالیت منتور بیشتر تجربه محور است. او تجربیاتی که در مسیر شغلی خود بهدست آورده است را با افراد کمتجربه به اشتراک میگذارد.
برای مثال: یک مدیر با 20 سال تجربه در صنعتی خاص، میتواند تجربیات خود را با فردی که در ابتدای کار است، به اشتراک بگذارد تا از اشتباهات او درس بگیرد.
کوچ بیشتر روی اهداف متمرکز است. او به افراد کمک میکند تا طرح شفافی از اهداف خود ترسیم کرده و مسیر رسیدن به آنها را پیدا کنند. کوچ با استفاده از تکنیکهای خاص کمک میکند تا فرد خودش به راهحلها برسد.
برای مثال: اگر کسی قصد داشتهباشد در 6 ماه آینده مهارت مدیریت زمان خود را تقویت کند، کوچ به او کمک میکند تا ابزارها و تکنیکهای عملی رسیدن به این هدف را پیدا کند.
مدت زمان و نوع رابطه
رابطه منتورینگ معمولا بلندمدت و مداوم است. منتور در طول زمان همراه فرد میماند و به او کمک میکند تا در مسیر حرفهای خود پیشرفت کند.
برای مثال: یک فرد تازهکار در یک شرکت بزرگ ممکن است سالها با منتور خود همکاری کند تا از تجربیات او بهرهمند شود و در کار خود رشد کند.
رابطه کوچینگ معمولاً کوتاهمدت و نتیجهمحور است. کوچ به فرد کمک میکند تا سریعتر به اهداف مدنظر خود دست پیدا کند. این فرایند ممکن است فقط چند ماه طول بکشد.
یک کارمند ممکن است با کوچ خود برای رسیدن به یک هدف خاص مانند ارتقاء در شغل یا حل یک چالش شغلی خاص، کار کند و پس از رسیدن به این هدف، رابطه کوچینگ تمام شود.
اهدف نهایی
هدف اصلی منتور، توسعه حرفهای و شخصی فرد بهصورت درازمدت است. منتور کمک میکند تا فرد در شغل یا حرفه خود رشد کرده و موفقیتهای بزرگتری بهدست آورد.
هدف کوچ، دستیابی به اهداف خاص در کوتاهمدت است. کوچ به فرد کمک میکند تا به سرعت مهارتهای خاصی مانند افزایش بهرهوری، مدیریت زمان یا تقویت مهارتهای ارتباطی را تقویت کرده یا مشکلات خاصی را حل کند.
چگونه منتور شویم؟
منتورینگ یک حرفهی مدرک محور و تصمیم ناگهانی نبوده، بلکه نتیجهی طبیعی بلوغ حرفهای، تجربه عملی و توانایی هدایت دیگران طی سالها تجربه و طی نمودن مسیر یک تخصص است. بنابراین برای ورود به این حرفه باید مراحل زیر طی شوند:
کسب تجربه و تخصص حرفهای در یک حوزیه مشخص
اولین و مهمترین شرط فعالیت به عنوان یک منتور، داشتن تجربه عملی و قابل اتکا در یک حوزه تخصصی است. هر فردی که تحصیلات و آموزشهای لازم در حرفه و تخصص خاصی را گذرانده باشد، عملا نمیتواند بهعنوان منتور فعالیت کند بلکه باید مسیر تخصص خود را زندگی کرده و با چالشها، خطاها و فراز و نشیبهای واقعی آن کاملا آشنا باشد.
تبدیل تجربه به بینش قابل انتقال
لازم به ذکر است که داشتن تجربه صرف نیز کافی نیست. منتور باید توانایی تحلیل تجربههای خود را داشتهباشد. از آنها درس گرفته و بتواند آنها را به بقیه منتقل کند. این همان موردی است که یک فرد متخصص معمولی را از یک منتور جدا میکند.
تقویت مهارت ارتباطی و گفتوگو
این حرفه بیش از هر چیزی مبتنی بر گفتوگو است. گوش دادن فعال، پرسیدن درست سوال، ارائه بازخوردهای مناسب و بدون قضاوت از مهارتهای کلیدی و مهم یک منتور محسوب میشوند.
فعالیت غیررسمی بهصورت محدود
بسیاری از منتورهای حرفهای که امروزه آنها رامیشناسید فعالیت خود را از همان ابتدا بهصورت رسمی شروع نکردهاند. راهنمایی همکاران کمتجربهتر، انتقال تجربیات به نیروهای تازه وارد یا همراهی حرفهای افراد در مسیرهای شغلیشان نقاطی برای شروع فعالیت حرفهای است.
آشنایی با چارچوبهای حرفهای
در مرحله بعد، شرکت در دورهها یا آموزشهایی که بهطور مشخص و تخصصی روی ساختار منتورینگ، اخلاق حرفهای، مرزبندی نقشها و مدیریت رابطه منتورشیپ تمرکز دارند، میتواند مسیر را حرفهایتر و اصولیتر کنند.
ایجاد اعتبار حرفهای و شبکه ارتباطی
باتوجه به رشد روزافزون نیاز به منتورها در مجموعهها و شرکتهای مختلف، فرصتهای شغلی منتورینگ هم بهسرعت در حال گسترش است. برای مشاهده فرصتهای شغلی مرتبط با این حوزه، میتوانید به صفحهی مربوط به آگهیهای استخدام مشاور کسب و کار در سایت ایران استخدام مراجعه نمایید.
همچنین اگر علاقه دارید بهعنوان منتور حرفهای کسب و کارها فعالیت کنید، میتوانید فرصتهای شغلی شرکتهای فعال در حوزه مشاورهی کسب و کار را در سایت ایران استخدام مشاهده و بررسی نمایید. این شرکتها معمولاً در زمینه مشاوره با مجموعههای مختلف همکاری داشته و شما میتوانید در این سازمانها منتورینگ تیمها یا پروژهها را برعهده بگیرید. همکاری با این شرکتها میتواند برای شما نقطه شروع خیلی خوبی باشد.
راهنمای جذب و استخدام منتور
اگر بهعنوان یک شرکت یا مجموعه به دنبال جذب و استخدام منتور برای تیم خود میباشید، پیشنهاد میشود طبق مراحل زیر عمل نمایید:
✔️ تعیین اهداف و نیازها: ابتدا باید مشخص کنید که منتور شما چه تجربه و تخصصهایی باید داشته باشد. آیا به منتور با تخصص در مدیریت کسبوکار نیاز دارید یا منتوری با تجربه در توسعه فردی یا استراتژیهای بازاریابی؟
✔️ ارزیابی مهارتهای ارتباطی و رهبری: منتور نه تنها باید در حوزه خود متخصص باشد، بلکه باید توانایی ایجاد روابط مثبت با مِنتیها، ارائه بازخورد مفید و مدیریت جلسات مشاورهای را نیز داشته باشد.
✔️ بررسی سوابق شغلی و تجربیات عملی: منتور باید در حوزه و تخصص خود، تجربه و دانش لازم را از مسیر شغلی واقعی بهدست آورده باشد. پس بررسی سوابق شغلی و تخصصهای فردی او پیش از همکاری، اهمیت دارد.
✔️ تعریف چارچوب همکاری و انتظارات: قبل از استخدام، باید شرایط و انتظارات شما از منتور کاملاً مشخص باشد. آیا همکاری بهصورت تماموقت است یا فقط در پروژههای خاص؟ آیا منتور فقط باید هدایت کند یا در تصمیمگیریهای استراتژیک نیز مشارکت داشته باشد؟
پس از بررسی مراحل نامبرده، جهت جذب نیروی مورد نظر در تیم خود، میتوانید از سایت ایران استخدام اقدام نمایید. متخصصان بسیاری در حوزههای مختلف از جمله منتورینگ از اقصی نقاط کشور آماده همکاری با شرکتها و مجموعهها میباشند. کسب و کارها میتوانند از طریق این پلتفرم، با ثبتنام به عنوان کارفرما، آگهی جذب نیروی خود را منتشر کرده به سرعت بهترین افراد را در تیم خود جذب کنند.
منبع: ایران استخدام
