تفاوت برق منطقه ای با شرکت توزیع چیست؟
این سوال که تفاوت شرکتهای توزیع برق و برق منطقهای چیست و کدام برای کار بهتر است؟ سوال بسیاری از کاربران صفحات استخدام شرکتهای توزیع نیروی برق و استخدام شرکت های برق منطقه ای از پشتیبانی ایران استخدام است. در این مطلب لازم دانستیم به بررسی تفاوتهای این دو شرکت از نظر ماهیت، قرارداد، وظایف، حقوق و مزایا و… بپردازیم.
فهرست مطالب
تفاوت شرکت توزیع برق و برق منطقهای چیست؟
مهمترین تفاوت شرکت توزیع برق و شرکت برق منطقهای در نوع فعالیت و جایگاه آنها در شبکه برق کشور است. شرکتهای برق منطقهای زیرمجموعه شرکت مادر تخصصی توانیر (شرکت بالادستی صنعت برق ایران، زیرمجموعه وزارت نیرو) و مسئول انتقال برق در سطح کلان و مدیریت خطوط فشار قوی و پستهای انتقال را بر عهده دارند. در حالی که شرکتهای توزیع برق تحت نظر شرکت توانیر مسئول رساندن برق به مشترکان خانگی، تجاری و صنعتی هستند و بیشتر با شبکههای شهری و خدمات مشترکین سروکار دارند.
اگر بخواهیم سادهتر بگوییم: شرکت برق منطقهای برق را از نیروگاههای برق دریافت و در شبکه انتقال جابهجا میکند (بیشتر جنبه فعالیت زیرساختی، کلان، فنی و تخصصی) و شرکت توزیع برق، برق را از شبکه انتقال تحویل گرفته و به دست مصرفکنندگان میرساند (ماهیت کار بیشتر اجرایی، خدماتی، میدانی و مرتبط با مشترکان است).
| مورد مقایسه | شرکت توزیع برق | شرکت برق منطقهای |
|---|---|---|
| حوزه فعالیت | توزیع برق بین مشترکان | انتقال برق در سطح کلان |
| نوع شبکه | فشار ضعیف و متوسط | فشار قوی و فوق توزیع |
| محیط کاری | شهری و مشترکین | پستها و خطوط انتقال |
| ماهیت کار | عملیاتی، خدماتی، مشترکمحور | تخصصی، فنی، زیرساختی |
| ارتباط با ارباب رجوع (مردم) | زیاد | کم |
| ماموریت اصلی | رساندن برق و خدمات مربوطه به مصرفکننده | مدیریت زیرساخت و پایداری شبکه و انتقال برق بین نیروگاه و شبکه |
| ماموریت عملیاتی | رفع خاموشی و خدمات مشترکان | پایداری شبکه انتقال |
| استخدام | گستردهتر | محدودتر و تخصصیتر |
| شیفت کاری | بیشتر | بسته به واحد سازمانی |
| سختی کار | متوسط | معمولاً بیشتر در بخش فنی |
| حقوق | معمولاً کمتر | معمولاً بالاتر |
مشاغل شرکت توزیع برق و شرکت برق منطقهای
تفاوت ماهیتی موجب تفاوت در مشاغل این دو مجموعه هم شده است:
- مثلاً در برق منطقهای، موقعیتهای شغلی بیشتر حول محور پستهای انتقال، خطوط فشارقوی، دیسپاچینگ، حفاظت، کنترل و بهرهبرداری از تجهیزات سنگینتر و تخصصیتر میچرخد.
- اما در شرکت توزیع برق، موقعیتها بیشتر با شبکههای فشار متوسط و ضعیف، خدمات مشترکین، اتفاقات برق، انشعابات، تعمیرات شهری و روستایی و پاسخگویی به نیاز مصرفکنندگان در ارتباط است.
استخدام و نوع قرارداد در شرکت برق منطقه ای و شرکت توزیع برق
استخدام در شرکتهای توزیع برق و برق منطقهای از چند مسیر مختلف انجام میشود. بررسی دفترچههای آزمون و آگهیهای استخدامی مربوط به این شرکتهای طی سالهای اخیر نشان میدهد که در هر دو مجموعه، هم امکان جذب مستقیم و هم امکان جذب از طریق شرکتهای پیمانکاری وجود دارد.
1. استخدام مستقیم توسط خود شرکت
در برخی موارد، جذب نیرو به صورت مستقیم توسط خود شرکت انجام میشود. در این حالت:
در شرکتهای توزیع برق، معمولاً نوع استخدام در قالب قراردادهای کارگری، شرکتی یا قرارداد معین انجام میشود و نیروها مستقیماً زیر نظر شرکت توزیع مشغول به کار میشوند. این نوع استخدام بیشتر جنبه اجرایی دارد و وابسته به نیازهای عملیاتی شبکه توزیع است.
📌 نکته:
طبق بررسیهای انجام گرفته از سوابق آگهیهای استخدامی شرکت توزیع در سایت ایران استخدام، این شرکت تا کنون استخدام مستقیم نداشته و عمدتا جذب از سمت شرکتهای تابعه بودهاست.
در شرکتهای برق منطقهای نیز جذب از طریق آزمون فراگیر دستگاههای اجرایی و در ابتدا به صورت پیمانی انجام میشود. پس از چند سال طی مراحل اداری و شرایط سازمانی، امکان تبدیل وضعیت به رسمی وجود دارد. این مدل جذب بیشتر در ردههای تخصصی و فنی در بخشهای انتقال و بهرهبرداری است.
2. استخدام از طریق شرکتهای پیمانکاری
اکثرا جذب نیرو در شرکتهای توزیع برق و برق منطقهای به صورت غیرمستقیم و از طریق شرکتهای پیمانکاری طرف قرارداد با شرکتهای برق در استانهای کشور انجام میشود. در این مدل:
شرکتهای برق منطقهای بخشی از نیروهای خود را از طریق شرکتهای پیمانکاری بصورت حجمی و خدماتی در هر استان جذب میکنند. این نیروها به طور مستقیم کارمند شرکت برق منطقهای محسوب نمیشوند، اما در پروژهها، پستها یا بخشهای عملیاتی مشغول به کار هستند.
همچنین برخی شرکتهای وابسته به برق منطقهای نیز نیروها را به صورت قراردادی یا پیمانکاری جذب میکنند که نوع همکاری آنها وابسته به قرارداد بین شرکت اصلی و پیمانکار است.
امنیت شغلی در شرکت توزیع برق و شرکت برق منطقهای
از روند استخدامی این دو شرکت مشخص است که کارکنان برق منطقهای از حاشیه امنیت شغلی بالاتری نسبت به نیروهای توزیع برق برخوردار هستند.
اکثرا استخدام در هر دو شرکت ابتدا به صورت پیمانی، شرکتی یا قراردادی انجام میشود. اما تبدیل وضعیت در شرکتهای برق منطقهای و توزیع برق مسیر متفاوتی دارد.
همانطور که در بخش قبلی اشاره شد، نوع قرارداد نیروهای جذبشده در شرکتهای توزیع برق، معمولاً به صورت قرارداد کارگری موقت یا شرکتی است و معمولا پس از حدود حداقل 5 سال، امکان تبدیل به قرارداد کارگری دائم وجود دارد. در حالت کلی به دلیل ساختار غیردولتی شرکتهای توزیق برق، امنیت شغلی آنها معمولا کمتر از شرکت برق منطقهای است. البته شرکتهای توزیع برق هم در سالهای گذشته از ثبات شغلی نسبتاً مناسبی برخوردار بودهاند.
در مقابل، نیروهای جذبشده در شرکتهای برق منطقهای معمولاً پس از چند سال کار و طی کردن مراحل اداری، امکان تبدیل وضعیت به رسمی دائمی را دارند. به همین دلیل اکثر کارکنان برق منطقهای دارای کد اشتغال دولتی شده و عملاً وارد ساختار استخدامی دولت میشوند. همین موضوع حاشیه امنیت شغلی کارکنان شرکتهای برق منطقهای را افزایش میدهد.
البته در هر دو شرکت، بخشی از نیروها نیز از طریق شرکتهای پیمانکاری و حجمی فعالیت میکنند. این دسته از کارکنان معمولاً تحت قرارداد شرکت پیمانکار بوده، امنیت شغلی، حقوق و مزایای آنها بیشتر تابع قرارداد پیمانکار با شرکت اصلی است.
📌 نکته:
موضوع خصوصیسازی در صنعت برق یکی دیگر از عواملی است که برخی کارکنان درباره آن نگرانی دارند. وزارت نیرو قراردادهای واگذاری را معمولاً با شرط «عدم تعدیل نیرو» انجام میدهد تا از تعدیل گسترده نیروها جلوگیری شود. اما به هر حال، پرداخت حقوق و مزایا و برخی شرایط کاری وابسته به سیاستهای شرکت واگذار شده خواهد بود.
حقوق کارمندان برق منطقه ای و کارمندان توزیع برق
قرارداد شرکتهای توزیع برق کارگری بوده و پایه حقوقشان نسبت به کارمندان شرکت برق منطقهای که قرارداد کارمندی دارند بیشتر است. برخلاف تصور عموم، دولتی بودن به معنای بالاتر بودن حقوق نبوده و در شرایط شغلی مشابه (مدرک تحصیلی، سابقه و ساعت کاری) حقوق کارکنان شرکتهای توزیع برق 30 تا 40 درصد بیشتر از حقوق کارمندان شرکتهای برق منطهای است.
مزایای شغلی شرکت های توزیع برق و برق منطقه ای
برخلاف پایه حقوق، شرکتهای برق منطقهای از مزایای بهتری نسبت به شرکتهای توزیع برق برخوردارند. از جمله مزایای آنها میتوان به انواع وام (قرضالحسنه، وام مسکن کمبهره، وام ضروری)، مزایای آموزش، کمک هزینههای تحصیلی، کارانه، پاداشهای کار و… اشاره کرد. این درحالی است که شرکتهای توزیع برق این نوع مزایا یا وجود ندارند و یا بسیار کمتر بوده و فقط به برخی افراد تعلق میگیرد.
همچنین شرکتهای توزیع برق مراکز استانها از مزایای بهتری نسبت به شرکتهای توزیع شهرستانها برخوردارند.
البته مزایا و خدمات رفاهی ارائه شده در هر شرکت تا حد زیادی به سیاستهای مدیریتی مدیر عامل و نگاه آنها به نحوه مدیریت شرکت نیز دارد. برای مثال ممکن است مدیرعامل شرکت توزیع برق یک استان برای کارکنان خود مزایایی در نظر بگیرد که مدیر عامل شرکت برق منطقهای همین استان چنین مزایایی در نظر نداشته باشد.
ارتقا و ترفیع شغلی در شرکتهای برق منطقه ای و توزیع برق
تعداد شرکتهای توزیع برق نسبت به تعداد شرکتهای برق منطقهای در کشور بیشتر بوده و شرکتهای توزیع برق چارت سازمانی بیشتری دارند. بنابراین امکان سمت گرفتن و ترفیع شغلی در این شرکتها بسیار بیشتر از شرکتهای برق منطقهایست. در حال حاضر تعداد شرکتهای توزیع برق کشور 39 عدد و تعداد شرکتهای برق منطقهای 17 عدد میباشد. این آمار نشان میدهد که شرکتهای برق منطقهای فقط در مراکز استانها مستقر هستند آنهم در برخی استانها نه همه آنها. اما شرکتهای توزیع برق تقریبا در همه استانها و شهرستانهای کشور مستقر میباشند.
بنابراین در شرکتهای برق منطقهای رسیدن به پستهای مدیریتی چالشیتر و سختتر است اما در شرکتهای توزیع به دلیل بالا بودن تعدادشان، راحتتر میتوان سمتهای شغلی بالاتری بهدست آورد.
فضای کاری شرکت های برق منطقه ای و توزیع برق
فضای کاری شرکتهای توزیع برق معمولاً عملیاتی، پویا و مرتبط با خدمات شهری است. کارکنان این مجموعه بیشتر با موضوعاتی مانند رفع خاموشیها، رسیدگی به مشکلات مشترکین، ماموریتهای شهری و نگهداری شبکههای فشار ضعیف و متوسط درگیر هستند. به همین دلیل ارتباط با مردم و حضور میدانی در سطح شهر بخش مهمی از فعالیتهای روزانه در شرکتهای توزیع برق محسوب میشود.
در مقابل، فضای کاری شرکتهای برق منطقهای بیشتر تخصصی، فنی و متمرکز بر زیرساختهای انتقال برق است. بخش قابل توجهی از کار مربوط به پستهای انتقال، خطوط فشار قوی و مراکز کنترل و دیسپاچینگ (اتوماسیون صنعتی) انجام میشود و مسئولیت فنی در این بخشها بالاتر است.
نکته مهمتر این است که فضای کاری در هر دو شرکت تنها به محل فعالیت محدود نمیشود. بلکه به نوع استخدام هم بستگی دارد. به طور کلی در هر دو شرکت، نیروها ممکن است به دو شکل فعالیت کنند:
نیروهای مستقیم شرکت که با قراردادهای داخلی (کارگری، شرکتی یا پیمانی) مشغول به کار هستند و معمولاً زیر نظر مستقیم خود شرکت فعالیت میکنند.
نیروهای پیمانکاری یا حجمی که از طریق شرکتهای طرف قرارداد جذب میشوند و از نظر حقوقی کارمند مستقیم شرکت اصلی محسوب نمیشوند، اما در پروژهها و واحدهای عملیاتی همان شرکت فعالیت دارند.
به همین دلیل، حتی در یک شرکت واحد (چه توزیع و چه برق منطقهای)، ممکن است دو فرد با شرایط کاری، امنیت شغلی و نوع قرارداد کاملاً متفاوت مشغول به کار باشند.
وضعیت شرکتهای توزیع برق و برق منطقهای در آینده
یکی از موضوعاتی که برای بسیاری از داوطلبان استخدامی اهمیت دارد، آینده شغلی و وضعیت بلندمدت شرکتهای توزیع برق و برق منطقهای است. بررسی روند فعالیت این دو مجموعه نشان میدهد که این دو شرکت از نظر ساختار مدیریتی و میزان وابستگی به دولت تفاوتهایی در آینده خواهند داشت.
در سالهای اخیر بحث واگذاری و خصوصیسازی شرکتهای توزیع برق مطرح شده و بخشی از سهام برخی شرکتها نیز واگذار شده است؛ اما این شرکتها همچنان زیر نظر وزارت نیرو و شرکت توانیر فعالیت میکنند و واگذاری کامل آنها با مخالفتهایی روبهرو بوده است.
در صورت گسترش خصوصیسازی، ممکن است بخشی از تصمیمات مربوط به حقوق، مزایا و سیاستهای منابع انسانی بیشتر در اختیار خود شرکتها قرار گیرد. با این حال واگذاریها معمولاً با شرط حفظ نیروهای شاغل انجام میشود تا از تعدیل کارکنان جلوگیری شود.
در مقابل، شرکتهای برق منطقهای به دلیل نقش حاکمیتی و استراتژیک در شبکه انتقال برق، ساختار دولتی دارند و پیشبینی میشود همچنان زیر نظر دولت فعالیت خود را ادامه دهند. به همین دلیل بسیاری از داوطلبان، برق منطقهای را از نظر ساختار سازمانی و امنیت شغلی باثباتتر میدانند.
سخن پایانی
شرکتهای توزیع برق و برق منطقهای هر دو از مهمترین بخشهای صنعت برق کشور محسوب میشوند؛ اما از نظر نوع فعالیت، شرایط استخدام، امنیت شغلی، حقوق و فضای کاری تفاوتهای قابل توجهی با یکدیگر دارند. به همین دلیل انتخاب بین این دو مجموعه تا حد زیادی به روحیات، تخصص، هدف شغلی و انتظارات هر فرد بستگی دارد.
اگر شما سابقه کار در شرکتهای توزیع برق یا برق منطقهای را دارید، خوشحال میشویم تجربه خود را درباره شرایط کاری، حقوق، مزایا، محیط کار، امنیت شغلی و نحوه استخدام در بخش نظرات همین مطلب با دیگر کاربران مجله ایران استخدام به اشتراک بگذارید.
همچنین اگر درباره استخدام، نوع قرارداد، شرایط کاری یا تفاوت شرکتهای توزیع برق و برق منطقهای سوالی دارید، میتوانید در بخش دیدگاهها مطرح کنید تا در حد امکان پاسخگوی شما باشیم.
🎯 اطلاع از آخرین اخبار استخدام شرکتهای برق منطقهای در سایت ایران استخدام
🎯 اطلاع از آخرین اخبار استخدام شرکتهای توزیع برق در سایت ایران استخدام
سوالات متداول
شرکتهای توزیع برق زیر نظر شرکت توانیر و وزارت نیرو فعالیت میکنند؛ اما ساختار آنها نسبت به شرکتهای برق منطقهای غیردولتیتر است. در سالهای اخیر نیز بحث واگذاری و خصوصیسازی بخشی از سهام این شرکتها مطرح شده است.
شرکت توانیر یا «شرکت مادر تخصصی تولید، انتقال و توزیع نیروی برق ایران» مجموعه بالادستی صنعت برق کشور و زیرمجموعه وزارت نیرو است که مدیریت بخش انتقال و توزیع برق کشور را برعهده دارد. شرکتهای توزیع برق و برق منطقهای زیر نظر این مجموعه فعالیت میکنند.
شرکتهای توزیع برق مسئول رساندن برق به مشترکان خانگی، تجاری و صنعتی هستند. این شرکت زیر مجموعه شرکت توانیر بوده و وظایفی مانند رفع خاموشی، نگهداری شبکههای شهری، انشعابات برق، خدمات مشترکین و مدیریت شبکههای فشار ضعیف و متوسط را انجام میدهند.
حقوق کارکنان شرکتهای توزیع برق به عواملی مانند نوع قرارداد، سابقه کار، مدرک تحصیلی، محل خدمت، شیفت کاری و میزان اضافهکار بستگی دارد. در بسیاری از موارد، کارکنان توزیع برق به دلیل کارگری بودن قراردادها، پایه حقوق بالاتری نسبت به برخی کارکنان برق منطقهای دارند.
حقوق کارکنان شرکتهای برق منطقهای بسته به نوع استخدام، رده شغلی، سابقه کار و شرایط عملیاتی متفاوت است. اگرچه پایه حقوق برخی نیروهای برق منطقهای ممکن است کمتر از نیروهای توزیع برق باشد، اما این شرکتها معمولاً مزایا، رفاهیات و امنیت شغلی بهتری دارند؟
انتخاب بین این دو مجموعه به شرایط و ترجیحات شغلی افراد بستگی دارد. شرکتهای توزیع نیروی برق معمولاً فرصت استخدامی بیشتری دارند و فضای کاری آنها اجراییتر و میدانیتر است؛ اما برق منطقهای از نظر امنیت شغلی، ساختار دولتی و مزایای سازمانی شرایط باثباتتری دارد.
