راهنمای جامع مدیران برای نگهداشت نیرو و ماندگاری کارکنان
حفظ نیروی انسانی یک نقشه راه مهم در سیاستهای منابع انسانی تعریف میشود زیرا مستقیماً با بهرهوری، سودآوری و حتی ارزش آفرینی ارتباط دارد. در ادامه ضمن پرداختن به اهمیت آن به بررسی مهمترین عوامل موثر و… میپردازیم.
فهرست مطالب
نگهداشت نیروی انسانی چیست؟
نگهداشت نیروی انسانی (Employee Retention) به مجموعهای از سیاستها و اقداماتی گفته میشود که سازمانها برای حفظ کارکنان خود و کاهش احتمال ترک شغل آنها به کار میگیرند. به بیان سادهتر، هر اقدامی که باعث افزایش رضایت، انگیزه و ماندگاری کارکنان در یک مجموعه شود، در چارچوب نگهداشت نیرو قرار میگیرد.
اهمیت حفظ و نگهداشت نیروی انسانی
حفظ نیروی انسانی نقش مهمی در رشد سازمان دارد و باعث میشود مجموعه از نظر هزینه، عملکرد و رضایت مشتری در وضعیت بهتری قرار گیرد. زمانی که کارکنان توانمند در سازمان باقی بمانند، تجربه و دانش آنها به سرمایهای ارزشمند تبدیل میشود. برخی از مزایای حفظ و نگهداشت نیرو عبارتاند از:
- کاهش هزینههای استخدام و جذب مانند: هزینههای آگهی، آموزش و…
- افزایش بهرهوری و سودآوری در سازمان با دانش و تجربیاتی که از این مسیر کسب کردهاند.
- افزایش رضایت مشتریان به دلیل ارائه خدمات مفید از سوی کارکنان کلیدی
- تقویت فرهنگ سازمانی از طریق رفتار حرفهای کارمندان
- ایجاد مزیت رقابتی برای سازمان
نظر قانون در رابطه با نظام نگهداشت و انگیزش منابع انسانی
تبصره 3 ماده 54 قانون خدمات کشوری و ماده 55 همین قانون یکسری دستورالعملهایی در راستای نظام نگهداشت و انگیزش منابع انسانی عنوان کرده است.
به طور خلاصه میتوان گفت این موادها بر ایجاد فرصت برابر برای ارتقای شغلی و شناسایی مدیران توانمند تأکید دارند تا کارکنان بدانند امکان پیشرفت برای آنها فراهم است. این رویکرد باعث افزایش انگیزه، جلوگیری از دلسردی و در نهایت حفظ نیروهای شایسته در سازمان میشود.
آییننامه دستورالعمل نگهداشت نیروی انسانی در دستگاههای اجرایی
با توجه به تبصره 1 ماده 65 قانون خدمات کشوری، اصل 138 قانون اساسی جمهوری اسلامی ايران و بند “ی” ماده 18 قانون برنامه پنجساله پنجم توسعه جمهوری اسلامی ايران، آییننامهای در راستای جذب و نگهداری نيروی انسانی نخبه و استعداد برتر تصویب شدهاست.
در این آییننامه به تعریف و شناسایی نخبه، مزایای شغلی و مالی تعیین شده، نحوه ثبت اطلاعات نخبگان در سامانه و… پرداخته شدهاست.
شاخص حفظ و نگهداشت نیروی انسانی در سازمان
شاخص نگهداشت نیروی انسانی معیاری است که نشان میدهد، یک سازمان یا مجموعه در بازه زمانی مشخص، چه میزان از کارمندان خود را حفظ کرده و از خروج آنها جلوگیری کردهاست.
فرمول محاسبه نرخ ماندگاری کارمندان
نرخ حفظ = 100 × (تعداد کارکنان باقیمانده در پایان دوره ÷ تعداد کارکنان در ابتدای دوره)
عوامل موثر بر نگهداشت نیروی انسانی
نگهداشت نیروی انسانی یکی از مهمترین چالشهای هر سازمان است، زیرا جذب نیرو بدون حفظ آن موجب هدر رفت منابع سازمانی میشود. به همین دلیل، شناخت عواملی که بر ماندگاری نیروها اثر میگذارند برای هر سازمان، صاحب کسب و کار و مدیریت منابع انسانی مجموعه ضروری است. در ادامه، به مجموعهای از الگوهای نگهداشت نیروی منابع انسانی پرداختهایم.
1- بهبود سبک رهبری و مدیریت
مدیران حمایتگر و دارای مهارتهای ارتباطی قوی، نقش مهمی در افزایش رضایت و وفاداری کارکنان دارند. همچنین توانایی درک تفاوتهای فردی، مدیریت تعارضها و ایجاد فضای امن برای بیان ایدهها و انتقادها، احساس ارزشمندی را در افراد تقویت میکند. برای مثال میتوانید برای کارکنانتان پلتفرمی ایجاد کنید تا بتوانند ایدهها، افکار و ذهنیاتشان را آزادانه در میان بگذارند.
2- استخدام افراد همسو با فرهنگ سازمان
یکی از مهمترین نکاتی که کارفرمایان باید به آن توجه داشته باشند، جذب و استخدام افرادی است که با شیوه مدیریتی و فرهنگ سازمانی مجموعه همسو باشند. افرادی که از نظر نگرش و سبک کاری با فضای سازمان هماهنگ هستند، سازگاری بیشتری نشان میدهند و در نتیجه تمایل بیشتری برای ماندن و ادامه همکاری خواهند داشت.
🎯 مطلب مرتبط: فرایند استخدام موفق در سازمانها چگونه است؟
3- ارائه خدمات رفاهی و سلامتی
حفظ سلامت و ایمنی کارکنان یکی از وظایف مهم مدیریت است و باید برای آن قوانین مشخصی تعیین و اجرا شود. انجام معاینه پزشکی در زمان استخدام کمک میکند از آمادگی جسمی نیروی جدید اطمینان حاصل شود و فراهم کردن محل استراحت مناسب نیز از خستگی و یکنواختی کار جلوگیری میکند. رعایت مقررات ایمنی که در قانون کار آمده بر عهده کارفرماست و باید در محیط کار اجرا شوند. بازرسی منظم تجهیزات، توجه به ایمنی در برابر آتش، وجود وسایل کمکهای اولیه و آموزشهای ایمنی از مهمترین اقدامات در این زمینه هستند.
4- پرداخت منصفانه حقوق و مزایا
پرداخت حقوق بهموقع، منصفانه و رقابتی، همراه با پاداش، مزایا و بیمه، یکی از مؤثرترین راهها برای نگهداشت کارکنان است. شفاف بودن نحوه پرداخت نیز حس عدالت را در بین نیروها تقویت میکند. برای حفظ کارکنان کلیدی، حقوق باید متناسب با تورم، سابقه و میزان مسئولیت آنها بهروز شود و با افزایش مسئولیت، دریافتی آنها نیز افزایش یابد. همچنین آگاهی از سطح حقوق در شرکتهای رقیب ضروری است، زیرا پایینتر بودن دستمزد مدنظر شما میتواند باعث از دست دادن نیروهای توانمند شود.
🎯 مطلب مرتبط: تعریف حقوق و دستمزد و تفاوت آنها
5- فراهم ساختن فرصت رشد و پیشرفت
برگزاری جلسات مفید و آموزشهای مستمر به کارکنان کمک میکند مسیر رشد خود را در سازمان ببینند و انگیزه بیشتری برای ادامه همکاری داشته باشند. وقتی نیروها احساس کنند امکان یادگیری و پیشرفت دارند، کمتر به ترک شغل فکر میکنند. این برنامهها باعث افزایش مهارت، تقویت روحیه تیمی و بهبود عملکرد کلی سازمان میشود.
6- ایجاد فرهنگ سازمانی در محیط
ایجاد محیطی محترمانه و مبتنی بر همکاری، اعتماد و انگیزه کارکنان را افزایش میدهد و حس وفاداری را در آنها تقویت میکند. در چنین فضایی افراد بدون ترس از قضاوت، ایدههای خود را بیان میکنند و مشارکت فعالانهتری دارند. این موضوع باعث میشود کارکنان احساس کنند در رشد و شکلگیری فرهنگ سازمانی نقش مؤثری دارند.
7- برقراری تعادل بین کار و زندگی
در نظر گرفتن مرخصیهای مناسب و توجه به سلامت جسم و روان کارکنان، از فرسودگی شغلی جلوگیری میکند و باعث میشود نیروها با انرژی بیشتری در محل کار حاضر شوند. ایجاد تعادل بین کار و زندگی، مانند امکان دورکاری و احترام به زمان استراحت کارکنان، نقش مهمی در حفظ انگیزهی آنها دارد. وقتی سازمان به زندگی شخصی افراد احترام بگذارد، رابطه کاری سالمتر و پایدارتری شکل میگیرد.
8- قدردانی و نظام ارزیابی عملکرد
قدردانی رسمی و غیررسمی از کارکنان کار دشواری نیست، اما تأثیر زیادی دارد. این کار باعث افزایش انگیزه، تقویت حس ارزشمندی و تشویق به تلاش بیشتر میشود. در نتیجه، بهرهوری کارکنان و عملکرد کلی سازمان نیز بهبود پیدا میکند.
9- کاهش فرسودگی شغلی کارکنان
افسردگی شغلی معمولاً در اثر فشار کاری زیاد ایجاد میشود و میتوان با مدیریت حجم کار، کاهش ساعات اضافه و استفاده از مرخصی تا حدی آن را کنترل کرد. البته فقط زیاد بودن کار دلیل این مشکل نیست؛ بیعدالتی، نبود حمایت مدیران و فشار زمانی مداوم هم نقش مهمی دارند. برای کاهش این وضعیت، ارائه خدمات مرتبط با سلامت و ایجاد حمایت واقعی از کارکنان میتواند در نگهداشت آنها مؤثر باشد.
راهنمای جذب و نگهداشت نیروی انسانی
کارفرمایان و مدیران منابع انسانی که قصد دارند، مسیر جذب نیروی انسانی را بهصورت حرفهای و هدفمند پیش ببرند، میتوانند با عضویت در سایت کاریابی ایران استخدام، آگهی شغلی خود را ثبت کرده و رزومهی کارجویان را از طریق پنل کارفرمایی خود، بررسی و مدیریت نمایند. در نظر داشته باشید که شروع صحیح مسیر استخدام، اولین گام در فرایند ماندگاری نیروی انسانی است.
معرفی مقاله نگهداشت منابع انسانی
با توجه به اهمیت بالای نگهداشت کارکنان در سازمانها، مقالات و کتابهای متعددی در زمینه نگهداشت نیروی انسانی بهصورت pdf منتشر شده است. برای آشنایی بیشتر با این موضوع، میتوانید به منابع معرفیشده در فهرست زیر مراجعه نمایید.
- تدوین راهبرد فرآیند نگهداشت منابع | حسن شریعتی جم و شهامت حسینیان
- شاخصهای جذب، حفظ و نگهداشت نیروی انسانی در صنعت بانکداری | گروه نویسندگان
- شناسایی عوامل موثر بر وفاداری و نگهداشت کارکنان | مفید امینی، سهیلا بورقانی فراهانی
- شناسایی ملاكهای جذب و نگهداشت منابع انسانی و ارائه راهکارهای مناسب | گروه نویسندگان
سوالات متداول
در این بخش به پرتکرارترین سوالات علاقهمندان درباره این حوزه پاسخ داده شده است. تلاش کردهایم مهمترین ابهامات مربوط به نگهداشت نیروی انسانی و سایر جزئیات کاربردی را به شکلی روشن و قابل فهم ارائه کنیم.
به مجموعه سیاستها و اقداماتی گفته میشود که سازمان برای افزایش رضایت، انگیزه و ماندگاری کارکنان و کاهش ترک شغل آنها اجرا میکند.
زیرا باعث کاهش هزینههای جذب و آموزش، افزایش بهرهوری، ارتقای رضایت مشتری و تقویت فرهنگ سازمانی میشود و دانش و تجربه کارکنان را به سرمایهای پایدار تبدیل میکند.
بهبود سبک مدیریت، پرداخت منصفانه حقوق و مزایا، فراهم کردن فرصت رشد، ایجاد فرهنگ سازمانی مثبت، برقراری تعادل کار و زندگی و قدردانی از کارکنان از مهمترین عوامل هستند.
با مدیریت حجم کار، کاهش فشارهای غیرضروری، اعطای مرخصی مناسب، حمایت مدیران و توجه به سلامت جسم و روان کارکنان میتوان فرسودگی شغلی را کاهش داد و ماندگاری نیروها را افزایش داد.
ماندگاری نیروی انسانی با مدیریت هوشمندانه، مصرف بهینه، برنامهریزی بلندمدت و پایبندی به اخلاق حرفهای و عدالت امکانپذیر است.
منبع: ایران استخدام
