استعفا یعنی چه؟ قوانین استعفا و عواقب آن
شرایط و قوانین استعفا از کار دولتی و خصوصی
در روابط کاری گاهی شرایطی پیش میآید که نیروی کار تصمیم میگیرد همکاری خود را با سازمان، شرکت یا محل خدمت خود پایان دهد. استعفا دادن یکی از رایجترین روشهای پایان دادن به این رابطه کاری است. اگر استعفا بهدرستی و مطابق ضوابط قانونی انجام نشود، ممکن است فرد را با مشکلات حقوقی و اداری مواجه کند.
در ادامه ضمن پاسخ به سوال استعفا چیست؟ با شرایط و قوانین استعفای کارکنان دولت و شرکتهای خصوصی، عواقب استعفا آشنا میشویم.
استعفا یعنی چه؟#
استعفا یعنی اعلام رسمی تمایل کارگر یا کارمند برای پایان دادن به رابطه کاری با سازمان، شرکت یا محل خدمت است. در این حالت فرد بهصورت داوطلبانه درخواست قطع رابطه کاری را اعلام میکند.
طبق قانون، استعفا باید بهصورت کتبی اعلام شود و فرد تا یک ماه پس از اعلام استعفا به کار خود ادامه میدهد.
شرایط و قوانین استعفا#
شرایط استعفا در ایران بسته به نوع استخدام متفاوت است. در بخش خصوصی استعفا بر اساس قانون کار بررسی میشود و کارگر باید استعفای خود را به صورت کتبی اعلام کرده و معمولاً تا یک ماه به کار ادامه دهد. در بخش دولتی نیز استعفا تابع قانون استخدام کشوری و مقررات استخدامی دستگاهها است. در ادامه، شرایط استعفا در بخش دولتی و شرکتهای خصوصی بهصورت جداگانه بررسی میشود.
🎯 مطلب مرتبط: چند نمونه متن استعفا برای قطع همکاری
شرایط استعفا از کار دولتی#
طبق ماده 48 قانون مدیریت خدمات کشوری، یکی از حالتهای انتزاع کارمندان رسمی از دستگاههای اجرایی استعفا میباشد. براساس ماده 64 قانون استخدام کشوری، کارمند رسمی میتواند با اعلام کتبی از یک ماه قبل درخواست استعفای خود را به دستگاه مربوطه ارائه داده و به تعهدات خود ادامه دهد. استعفای کارمند رسمی زمانی محقق میشود که وزارتخانه یا موسسه دولتی مربوطه با آن موافقت کند.
دستگاه مربوطه موظف است ظرف یک ماه از دریافت درخواست استعفا، نتیجه پذیرش یا رد آن را بهصورت کتبی اعلام کند.
شرایط استعفا از شرکت خصوصی#
طبق ماده 21 قانون کار، در شرکتهای خصوصی که رابطه کاری آنها تابع قانون کار است، استعفا یکی از روشهای خاتمه قرارداد کار محسوب میشود. بر اساس بند «و» ماده 21 قانون کار، قرارداد کار میتواند با استعفای کارگر پایان یابد.
طبق تبصره همین ماده، کارگری که قصد استعفا دارد باید ابتدا استعفای خود را به صورت کتبی به کارفرما اعلام کند و پس از اعلام استعفا حداقل یک ماه به کار خود ادامه دهد. این مهلت برای آن در نظر گرفته شده است که کارفرما فرصت لازم برای جایگزینی نیروی جدید را داشته باشد.
🎯 مطلب مرتبط: فسخ قرارداد کار از سمت کارگر و کارفرما
شرایط استعفا از نیروی انتظامی#
استعفای پرسنل نیروی انتظامی بهعنوان یکی از نیروهای مسلح جمهوری اسلامی ایران تابع لایحه قانونی تجدیدنظر در مقررات استعفای پرسنل نیروهای مسلح مصوب 1359 است.
بر اساس این قانون، اگر فرد با هزینه دولت تحصیل کرده باشد برای استعفا باید هزینه تحصیل را پرداخت کند یا مدتی معادل مدت تحصیل خدمت کند. در غیر این صورت میتواند درخواست استعفا بدهد. نیروی مربوطه موظف است حداکثر ظرف دو ماه نتیجه قبول یا رد استعفا را اعلام کند و در صورت موافقت، اجرای آن حداکثر تا شش ماه انجام میشود. همچنین در زمان جنگ، بحرانهای سیاسی یا شرایط غیرعادی کشور، پذیرش استعفا منوط به تأیید وزارت دفاع یا وزارت کشور خواهد بود.
قانون پس گرفتن استعفا#
طبق تبصره ماده 21 قانون کار، کارگران بخش خصوصی این امکان را دارند که اگر از تصمیم استعفای خود منصرف شوند، حداکثر ظرف مدت 15 روز پس از اعلام استعفا انصراف خود را به صورت کتبی اعلام کند. در این صورت استعفا منتفی تلقی میشود و رابطه کاری ادامه پیدا میکند.
در مورد کارکنان رسمی دولت، استعفا زمانی تحقق پیدا میکند که دستگاه اجرایی بهطور رسمی با آن موافقت کند. پس تا زمانی که استعفا توسط دستگاه مربوطه پذیرفته نشده باشد، کارمند میتواند درخواست خود را پس بگیرد. اما اگر استعفا بهطور رسمی پذیرفته شده باشد، بازگشت به خدمت معمولاً مستلزم طی مراحل استخدام مجدد خواهد بود (شرکت در آزمون استخدامی و قبولی در مراحل استخدام).
عواقب استعفا و ترک کار چیست؟#
قطع رابطه کاری، عدم تعلق بیمه بیکاری به دلیل ارادی بودن بیکاری، لزوم انجام تسویه حساب و تحویل مسئولیتهای شغلی، برخی از عواقب استعفا میباشند.
🎯 مطلب مرتبط: قوانین و عواقب ترک کار
اگر با استعفا موافقت نشود چه کار کنیم؟#
نحوه برخورد هنگام عدم موافقت با استعفای کارمند رسمی و کارگران بخش خصوصی متفاوت است:
در بخش دولتی، اگر تا پایان یک ماه پس از دریافت درخواست استعفا نتیجهای اعلام نشود یا با استعفا موافقت نشود؛ و کارمند معتقد باشد حقوق استخدامی آن تضییع شده، طبق ماده 60 قانون استخدام کشوری میتواند به شورای دولتی و در غیاب آن به دادگاه استان تهران شکایت کند.
در بخش خصوصی، اگر کارفرما با استعفا مخالفت کند، معمولاً پس از پایان مهلت قانونی یکماهه و انجام تشریفات مربوط، کارگر میتواند همکاری خود را خاتمه دهد و در صورت بروز اختلاف نیز موضوع از طریق هیئتهای تشخیص و حل اختلاف اداره کار قابل پیگیری خواهد بود.
هزاران آگهی استخدام، یکجا
در ایران استخدام آگهیهای فعال سراسر کشور را رایگان جستوجو کنید و مستقیم درخواست بدهید.
عدم پذیرش استعفای کارمند پیمانی#
کارمندان پیمانی معمولاً هنگام شروع به کار، تعهد محضری ارائه میدهند که بر اساس آن موظف هستند برای مدت مشخصی در دستگاه اجرایی مربوط خدمت کنند. در بسیاری از این تعهدنامهها قید میشود که کارمند در مدت تعهد حق تقاضای انتقال، مأموریت به سایر استانها یا دستگاهها، استعفا یا بازخریدی را ندارد.
بنابراین اگر کارمند پیمانی در این مدت درخواست استعفا بدهد، دستگاه اجرایی میتواند با آن موافقت نکند و کارمند موظف است تا پایان مدت تعهد یا قرارداد به همکاری خود ادامه دهد. در چنین مواردی، عدم پذیرش استعفا معمولاً به دلیل وجود تعهد خدمتی قبلی است که کارمند هنگام استخدام آن را پذیرفته است. با این حال در برخی مواقع دیوان عدالت اداری رای به پذیرش استعفای کارمندان پیمانی را داده است. پس موضوع عدم پذیرش استعفای کارمندان پیمانی از طریق شکایت به دیوان عدالت اداری قابل پیگیری میباشد.
جریمه استعفا#
در قوانین استخدامی جریمه مشخصی برای استعفا تعیین نشده است. اما ممکن است پیامدهایی را بهدنبال داشته باشد.
در بخش خصوصی و مشاغل مشمول قانون کار، در صورت استعفای قانونی و رعایت مهلت یکماهه مقرر در قانون، جریمهای برای نیروی کار در نظر گرفته نمیشود. اما اگر تشریفات قانونی رعایت نشوند، این اقدام میتواند ترک کار تلقی شده و طبق قرارداد، کارفرما بتواند مطالبهی خسارت کند.
در بخش دولتی نیز در صورت رعایت تشریفات استعفا، جریمهای متوجه کارمندان نخواهد شد. اما در برخی موارد اگر کارمندی تعهد خدمت داشته باشد، مانند تعهد محضری برای مدت مشخص، ممکن است دستگاه اجرایی با استعفا موافقت نکند و کارمند را ملزم به انجام تعهدات خود تا پایان مدت تعیین شده نماید.
در صورتی که کارمند مراحل ترک کار و استعفا را قانونی طی نکرده باشد. باید عواقب ترک کار را برعهده بگیرد.
مزایای استعفا چیست؟#
استعفا نسبت به روشهای دیگر همکاری، مزایایی برای کارمندان و کارگران دارد. برخی از مهمترین مزایای استعفا عبارتاند از:
حفظ اعتبار شغلی
استعفا به عنوان پایان همکاری با رضایت و اراده فرد و موافقت محل خدمت تلقی شده و در مقایسه با بازخریدی، اخراج یا ترک کار، تاثیر منفی کمتری بر سابقه حرفهای و اعتبار شغلی فرد دارد. کارمند مستعفی بخش دولتی میتواند کسور بازنشستگی پرداختشده خود را از صندوق بازنشستگی دریافت کند و در صورت نیاز دستگاههای دولتی، امکان استخدام مجدد بعد از استعفا برای او فراهم خواهد بود.
دریافت حق و حقوق بعد از استعفا
در صورت طی مراحل قانونی استعفا، کارکنان از سنوات و پایان کار، پرداخت حقوق معوق، ذخیره مرخصی و پاداش و عیدی برخوردار خواهند بود.
امکان برنامهریزی بهتر برای تغییر شغل
از آنجا که استعفا با اعلام قبلی انجام میشود، فرصت و امکان لازم برای یافتن شغل جدید یا برنامه ریزی تغییر مسیر شغلی برای فرد وجود دارد.
سخن پایانی
همانطور که در این مطلب خواندیم، استعفا یکی از روشهای قانونی پایان دادن به رابطهی کاری است. در صورت انجام صحیح مقررات، پایان همکاری میتواند بدون ایجاد تنش یا مشکلات حقوقی انجام شود.
اگر قصد استعفا دارید یا بهتازگی از محل کار خود جدا شدهاید و به دنبال فرصت شغلی جدید هستید، میتوانید با مراجعه به سایت ایران استخدام فرصتهای شغلی متناسب با تخصص و شرایط خود را مشاهده کنید. در صورت دارا بودن شرایط همکاری اعلام شده در آگهی، امکان ارسال رزومه و درخواست همکاری نیز برای شما فراهم است و میتوانید از طریق راههای ارتباطی درجشده در آگهیها با مسئولان استخدام در ارتباط باشید.
همچنین، اگر کارکنانی از مجموعهی شما استعفا دادهاند و به دنبال جذب نیروی جایگزین هستید، میتوانید با عضویت به عنوان کارفرما در سایت ایران استخدام آگهی استخدام خود را ثبت کنید. با درج آگهی استخدام و معرفی شرایط شغلی موردنظر، اطلاعرسانیهای لازم برای کاربران هدف انجام شده و این امکان را خواهید داشت که از میان متقاضیان متعدد، نیروی مناسب را برای موقعیت شغلی مدنظر خود انتخاب و استخدام کنید.
منبع: ایران استخدام
سوالات متداول
مطالب مرتبط
نظرات ۲۴
لطفاً دلیل گزارش این دیدگاه را انتخاب کنید. تیم تحریریه بررسی خواهد کرد.
سلام.من بعد ۱۳ سال میخوام از دادگستری برم بدلیل حقوق بسیار پایین.با مدرک فوق لیسانس و متاهلی و ۲ فرزند زیر ۴۰ میلیون میگیرم.اگه استعفا قبول کنند میتوانم باقیمانده حق بیمه خود را به صورت خصوصی به سازمان تامین اجتماعی پرداخت کنم؟؟
و اینکه بعد استعفا چه حقوق و مزایایی به من تعلق میگیره؟؟ در صورت عدم قبول استعفا و اخراج عمدی آیا مزایایی به من تعلق میگیرد؟؟
سلام دوست گرامی
در صورتی که سابقه ۱۳ ساله شما نزد سازمان تأمین اجتماعی باشد، پس از قطع رابطه استخدامی میتوانید برای ادامه بیمهپردازی بهصورت بیمه اختیاری اقدام کنید. طبق مقررات تأمین اجتماعی، داشتن حداقل ۳۰ روز سابقه برای درخواست بیمه اختیاری کافی است و افرادی که حداقل ۱۰ سال سابقه پرداخت حق بیمه دارند، از شرط سنی پذیرش نیز معاف هستند. بنابراین در این حالت میتوانید بیمه خود را تا زمان احراز شرایط بازنشستگی ادامه دهید.
اما اگر در حال حاضر تحت پوشش صندوق بازنشستگی کشوری هستید، موضوع متفاوت است. سوابق ۱۳ ساله شما خودبهخود به سابقه تأمین اجتماعی تبدیل نمیشود. طبق قانون نقلوانتقال سوابق بیمه و بازنشستگی، در صورت خروج از خدمت و عضویت در صندوق جدید، امکان انتقال سوابق یا در شرایط قانونی، استفاده از «مستمری جمع» وجود دارد. بنابراین بهتر است قبل از دریافت یا تسویه کسور بازنشستگی، وضعیت انتقال سوابق را از صندوق مربوط بررسی کنید؛ زیرا در صورت دریافت کسور، امکان انتقال همان سوابق از بین میرود.
در مورد استعفا نیز اگر کارمند رسمی دولت باشید، صرف ارائه استعفا به معنی پایان کار نیست و استعفا باید بهصورت رسمی مورد موافقت دستگاه قرار گیرد. قانون مدیریت خدمات کشوری نیز استعفا را یکی از حالات خروج کارمند رسمی از دستگاه میداند.
در خصوص مبالغی که پس از استعفا دریافت میکنید، موضوع به نوع استخدام و مقررات استخدامی شما بستگی دارد. اگر مشمول قانون کار باشید، تمامی مطالبات مربوط به دوران اشتغال باید تسویه شود و حق سنوات نیز اصولاً محفوظ است؛ قانون کار برای پایان قرارداد، به ازای هر سال سابقه مبلغی معادل یک ماه آخرین حقوق را بهعنوان مزایای پایان کار پیشبینی کرده است. مطالبات مربوط به مرخصی استحقاقی استفادهنشده نیز در پایان رابطه کاری قابل پرداخت است.
اما اگر کارمند رسمی یا پیمانی دستگاه دولتی باشید، مقررات قانون کار درباره سنوات به همان شکل برای شما قابل اعمال نیست و تسویه شما تابع قانون مدیریت خدمات کشوری، مقررات استخدامی دادگستری و صندوق بازنشستگی مربوط خواهد بود.
در مورد اینکه «اگر استعفا را قبول نکردند، عمداً کاری کنم که اخراج شوم»، چنین اقدامی توصیه نمیشود. اخراج در دستگاه دولتی میتواند بهعنوان مجازات تخلف اداری صادر شود و آثار استخدامی منفی داشته باشد؛ برای مثال طبق قانون مدیریت خدمات کشوری، کارمند اخراجشده امکان استخدام مجدد در همان دستگاه اجرایی را ندارد. البته در صورت صدور حکم اخراج یا انفصال دائم طبق قانون رسیدگی به تخلفات اداری، کسور بازنشستگی و حقوق مرخصی استحقاقی استفادهنشده قابل پرداخت است.
اگر مشمول قانون کار باشید نیز حتی در اخراج موجه ناشی از قصور یا تخلف، اصل مطالبات و حق سنوات از بین نمیرود؛ اما بیمه بیکاری صرفاً به دلیل اخراج بهصورت خودکار برقرار نمیشود و باید احراز شود که بیکاری «بدون میل و اراده» فرد اتفاق افتاده است.
بنابراین پیشنهاد میشود پیش از استعفا ابتدا از واحد کارگزینی دادگستری دقیقاً استعلام کنید که نوع استخدام شما چیست و کسور بازنشستگیتان به کدام صندوق پرداخت میشود؛ چون پاسخ نهایی درباره سوابق بیمه و مبالغ قابل دریافت، به همین دو مورد بستگی دارد.
سلام من تو سازمان ثبت کار میکنم پیمانی هستم ۸ ماهه استخدام شدم چون ازدواج کردم نمیتونم تو شهر خودم بمونم دوراز همسرم میرم برای انتقالی میگن نمیتونی ۱۰ سال انتقالی بگیری میخوام استعفا بدم آیا استعفا بدم جای دیگه میتونم آزمون بدم یا خیر
درود دوست عزیز
با توجه به آرای هیأت عمومی دیوان عدالت اداری (بخصوص رای شماره ۲۸۰۱۶۸۹ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری مورخ ۱۴۰۳/۱۱/۲۳) صرفِ تعهد ۱۰ ساله نمیتواند باعث ممنوعیت مطلق درخواست انتقال و جابهجایی کارمند پیمانی شود. بنابراین پیشنهاد میکنیم قبل از استعفا، درخواست انتقال خود را بهصورت کتبی ثبت کنید و اگر صرفاً به استناد تعهد ۱۰ ساله با آن مخالفت شد، موضوع را از طریق واحد منابع انسانی و در صورت لزوم دیوان عدالت اداری پیگیری نمایید. ضمن اینکه پیمانی بودن شما مانع شرکت در آزمونهای استخدامی دیگر نیست؛ در صورت قبولی در استخدام جدید، باید پیش از شروع به کار، وضعیت استخدام فعلی خود را طبق مقررات تعیین تکلیف کنید. بنابراین صرفاً برای اینکه بتوانید در آزمون دیگری شرکت کنید، نیازی نیست از الان استعفا دهید.
باسلام ،من کارمند پیمانی هستم با سابقه کار ،دوسال سه ماه،اگه بخواهیم استعفا بدهیم امکانش هست آیا هزینه هم باید پرداخت کنم یانه
درود دوست عزیز
در صورتیکه تشریفات قانونی رعایت شود، مشکلی پیش نخواهد آمد. در غیر این صورت استعفا ترک کار تلقی شده و جریمه و تبعات قانونی دارد.
(در مورد شرایط و تشریفات قانونی استعفا از دولت در همین مطلب توضیح داده شده)
سلام و سپاس
سلام، من مصاحبه استخدامی بانک خصوصی قبول شدم ولی حین مصاحبه به من گفتن که اگر به هر دلیلی، ۲-۳ ماه دیگه بخواهید قطع همکاری کنید به منزله استعفا نیست و به منزله اخراج شما از بانک هست. همچین چیزی امکان پذیره؟ که درخواست استعفا از یکماه قبل بدم و اخراجم کنن؟
درود دوست عزیز
از لحاظ قانونی در صورتیکه قرارداد شما تحت قوانین قانون کار اجرا شود، شما میتوانید با یک ماه اعلام قبلی استعفای خود را اعلام نمایید.
اما این مورد بستگی به توافق امضا شده بین شما و کارفرما هم دارد.
با سلام در صورت قبولی کارمند رسمی یک دستگاه اجرایی در آزمون شرکتی مثل توانیر یا آبفا امکان استعفا و کار در اونجا امکان پذیرتر. اگر با استعفا موافقت نکنه چکار باید کرد؟
درود دوست عزیز
حق استعفا از یک سازمان در صورت عدم موافقت از سوی آن سازمان، برای شما از طریق دیوان عدالت اداری قابل پیگیری میباشد.
باسلام
در صورت اینکه کارمند رسمی یک دستگاه اجرایی دولتی مشمول قانون خدمات کشوری در آزمون یک شرکت وابسته غیر دولتی مثل توانیر . آبفا و امثالهم قبول بشه و اعلام استعفا کنه و با استعفاش موافقت نکنه دستگاه مربوطه. آیا با ترک کار و اخراج میتونه در محل جدید شروع به کار کنه. از قوانین اخراج این هست که در همان دستگاه نمیتونه استخدام بشه و جای دیگه ای رو نگفته. راه حلش چیه که کار جدیدش رو از دست نده.
با سلام
بستگی به قوانین مجموعه جدید داره. درصورتیکه در شرایط آزمون اعلام شده باشه افرادیکه از نهادهای دولتی اخراج شده باشند شرایط ثبت نام رو نخواهند داشت، نمیتونید.
باسلام کسی فقط اسمی عضو شرکت تعاونی بوده اصلأ در فعالیتهای شرکت وجود نداشته بعداز ۴۰سال می تواند ادعای حق و حقوق کند
دوست عزیز، شما مستخدم یک شرکت بوده اید یا جرء اعضا آن؟
قوانین حوزه کار مربوط به افراد استخدام شده در شرکت ها میشوند و نه اعضاء آنها.
باسلام به علت مشکلات شخصی استعفا نامه ام ذو نوشتم وتحوبل دادم موافقت هم شده ختی کارگر هم جایگزین کرده اند..آیا مشکلی برای تسویه حساب ندارم واینکه سنوات وعیدی من باید پرداخت بشه؟؟
درود دوست عزیز
در صورت موافقت با استعفا حق و حقوق شما باتوجه به مدت همکاری و… قابل دریافت میباشد.
درود
بنده کارمند رسمی دولتی علوم پزشکی با 21 سال سابقه بیمه تامین اجتماعی بودم که به علت مشکلات، ترک کار کردم و حکم اخراج خوردم، بعد رفتم دنبال بازنشستگی از طریق زنان کارگر با بیست سال سابقه بیمه و بیست روز حقوق،که الان بازنشسته شدم
سوالم اینه اگر به دیوان عدالت شکایت کنم ،میتوانم سنواتم را از سازمان مربوطه بگیرم؟ ایا کسورات بازنشستگی به من تعلق میگیره؟
سلام. گزینه های دیگر در بیمه چیست؟ من هم یک ماه قبل خبر دادم و موافقت شده. الان مسئول امور مالی میگه باید ترک کار بزنم به بیمه. خب این یعنی من هماهنگ نکردم؟ دیگه چه گزینه ای داره که بزنه ؟ استعفا داره تو بیمه؟
درود دوست عزیز
در صورتیکه قصد جدایی از مجموعه را دارید باید در بیمه گزینه ترک کار توسط کارفرما انتخاب شود.
سلام
من به دلیل شرایطی نمیخواهم در کار فعلی بمونم و میخواهم استعفا بدهم..آیا با نوشتن کتبی استعفا و ماندن یک ماهه در شغل فعلی بعدش می توانم اقدام به دریافت بیمه بیکاری کنم؟؟
یا اینکه حتما باید کارفرما موافقت کند؟؟؟
با سلام
باتوجه به اینکه یکی از شرایط بیمه بیکاری این است که بیکاری باید غیر ارادی باشد، معرفی نامه کارفرما لازم است.
در صورتی که مراحل استعفا به صورت قانونی و کتبا از یک ماه قبل اعلام شده باشه باز هم کارفرما میتونه توی بیمه ترک کار بزنه؟ در این صورت چطور میتونیم مطمئن بشیم که این کار رو نمیکنه و مراحل درستش چی هست ممنون میشم راهنمایی کنید.
درود دوست عزیز
اگر استعفا را بصورت کتبی و ۳۰ روز قبل از تسویه حساب اعلام کردهاید و تا پایان این مدت کار کردهاید، کارفرما نمیتواند ترک کار در بیمه ثبت کند. برای اطمینان رسید استعفا را نگه دارید و تا پایان مهلت قانونی کار کنید. پس از تسویهحساب کامل، وضعیت بیمه را در سامانه تأمین اجتماعی بررسی کنید. در صورت تخلف، میتوانید مسئله را با اداره کار مطرح کنید.