مزد ثابت شامل چه مواردی است؟
وقتی صحبت از حقوق و مزایای کارکنان میشود، مزد ثابت یکی از مفاهیم کلیدی است. زیرا مبنای محاسبه بسیاری از مزایای مهم از جمله سنوات و عیدی قرار میگیرد. در این مطلب بررسی میکنیم که مزد ثابت دقیقاً چیست و چه تفاوتی با سایر دریافتیها دارد.
فهرست مطالب
مزد ثابت چیست؟
طبق ماده 36 قانون کار، مزد ثابت مجموع مزد شغل و مزایای ثابت پرداختی به تبع شغل است.
با این تعریف، این سوال مطرح میشود که منظور از “مزد شغل” و “مزایای ثابت پرداختی به تبع شغل” چیست؟
منظور از مزد شغل چیست؟
طبق ماده 35 قانون کار، مزد مجموعی از وجوه نقد یا غیرنقد یا مجموع آنها است که در مقابل انجام کار به کارگر پرداخت میشود. مزد شغل میتواند بصورت مزد ساعتی، کارمزد، کارمزد ساعتی پرداخت شود.
- مزد ساعتی: مزدی که براساس ساعت انجام کار پرداخت شود.
- کارمزد: مزدی که براساس میزان انجام کار یا محصول تولید شده پرداخت شده باشد.
- کارمزد ساعتی: مزدی که براساس محصول تولید شده یا میزان انجام کار در زمان معین پرداخت شود.
منظور از مزایای ثابت پرداختی به تبع شغل چیست؟
مزایای ثابت پرداختی به تبع شغل، آن دسته از پرداختهایی هستند که به دلیل ماهیت شغل یا شرایط و محیط کار، به صورت مستمر و در ساعات عادی کار به کارگر پرداخت میشوند. این مزایا وابسته به نوع و ویژگیهای شغل هستند و با هدف تکمیل و ترمیم مزد شغل تعیین میگردند، نه به عنوان پاداش یا پرداخت مقطعی.
برای مثال، فوق العاده شغل، مزایای سختی کار، حق سرپرستی و موارد مشابه که مستقیماً به جایگاه شغلی یا شرایط انجام کار مرتبط هستند، در این دسته قرار میگیرند. در مقابل، مزایای رفاهی و انگیزشی مانند کمک هزینه مسکن، بن خواربار و حق عائله مندی جزو مزایای ثابت به تبع شغل محسوب نمیشوند.
مزد ثابت شامل چه مواردی است؟
همانطور که پیشتر گفتیم، مزد ثابت مجموع مزد شغل و مزایای ثابت پرداختی به تبع شغل است. به بیان دیگر، مزد ثابت شامل پرداختهایی میشود که به صورت مستمر و مرتبط با خود شغل به کارگر تعلق میگیرد.
بنابراین مزد ثابت معمولاً شامل موارد زیر است:
- حقوق پایه یا مزد شغل
- فوق العاده شغل
- مزایای سختی کار
- حق سرپرستی
- سایر مزایای ثابت وابسته به شغل
📌 نکته:
مزایای رفاهی و انگیزهای همچون کمک هزینه مسکن، خواربار و کمک عائلهمندی، پاداش افزایش تولید و سود سالانه بهعنوان مزد ثابت و مزد مبنا محسوب نمیشوند.
کارگاه های مشمول دستمزد ثابت
در قانون کار اصطلاح مستقلی با عنوان «کارگاههای مشمول دستمزد ثابت» تعریف نشده است؛ بلکه مفهوم مزد ثابت به نوع پرداخت در کارگاه مربوط میشود، نه به نوع خاصی از کارگاه.
به طور کلی، تمام کارگاههای مشمول قانون کار که در آنها کارگر در قبال انجام کار مزد دریافت میکند، میتوانند دارای مزد ثابت باشند؛ مشروط بر اینکه پرداخت حقوق به صورت ماهانه و مستمر انجام شود و مزایای وابسته به شغل به شکل ثابت پرداخت گردد.
از نظر مقررات:
- در کارگاههایی که فاقد طرح طبقه بندی مشاغل هستند، مزد ثابت شامل مزد شغل و مزایای ثابت پرداختی به تبع شغل است.
- در کارگاههایی که طرح طبقه بندی مشاغل در آنها اجرا شده است، مزد گروه و پایه، مزد مبنا را تشکیل میدهد و همراه با مزایای ثابت وابسته به شغل، مبنای مزد ثابت قرار میگیرد.
بنابراین تقریباً تمامی کارگاههای خصوصی، تولیدی، خدماتی، صنعتی و حتی برخی نهادهای عمومی غیردولتی که تابع قانون کار هستند، در صورت پرداخت حقوق ثابت ماهانه، مشمول مقررات مربوط به مزد ثابت خواهند بود.
تنها استثناها معمولاً دستگاههایی هستند که کارکنان آنها تابع قوانین خاص استخدامی مانند قانون مدیریت خدمات کشوری هستند و مشمول قانون کار نمیشوند.
تفاوت مزد ثابت و مزد مبنا چیست؟
مزد ثابت و مزد مبنا هر دو از مفاهیم مهم در قانون کار هستند، اما از نظر ترکیب و کاربرد تفاوت دارند.
مزد مبنا به حداقل بخش حقوقی گفته میشود که مبنای محاسبه مزایا قرار میگیرد. در کارگاههایی که طرح طبقه بندی مشاغل اجرا شده است، مزد گروه و پایه، مزد مبنا را تشکیل میدهد. به بیان ساده، مزد مبنا همان حقوق پایه تعیین شده بر اساس گروه شغلی و سابقه است.
مزد ثابت شامل مزد شغل یا مزد مبنا به علاوه مزایای ثابت پرداختی به تبع شغل میشود؛ یعنی علاوه بر حقوق پایه، پرداختهایی مانند فوق العاده شغل، سختی کار یا حق سرپرستی که به طور مستمر و وابسته به شغل پرداخت میشوند نیز در آن لحاظ میگردد.
به طور خلاصه:
- مزد مبنا = حقوق پایه (گروه و پایه در طرح طبقه بندی مشاغل)
- مزد ثابت = مزد مبنا + مزایای ثابت وابسته به شغل
📌 نکته:
همچنین مزایای رفاهی و انگیزشی مانند کمک هزینه مسکن، بن خواربار، حق عائله مندی، پاداش و اضافه کاری در هیچ یک از این دو عنوان قرار نمیگیرند و جزو حق السعی محسوب میشوند.
مزد ثابت شامل چه مواردی میشود؟
مزد ثابت معمولاً شامل موارد زیر است:
- حقوق پایه یا مزد شغل
- مزد گروه و پایه (در کارگاههای دارای طرح طبقه بندی مشاغل)
- فوق العاده شغل
- مزایای سختی کار
- حق سرپرستی
- پایه سنوات (در صورت پرداخت مستمر)
- مزایای ثابت به تبع شغل
در مقابل، پرداختهایی مانند اضافه کاری، پاداش، کارانه، حق ماموریت، کمک هزینه مسکن، بن خواربار و حق عائله مندی جزو مزد ثابت محسوب نمیشوند؛ زیرا یا ماهیت رفاهی و انگیزشی دارند یا پرداخت آنها مستمر و وابسته به شغل نیست.
نقش مزد ثابت در محاسبات حقوق و دستمزد
همانطور که قبلا هم گفتیم، مزد ثابت در محاسبهی بسیاری از فوقالعادههای حقوق و دستمزد کارکنان استفاده میشود.
اضافه کاری: مزد ثابت روزانه ÷ 7.33 × 1.4 × ساعات اضافه کاری = اضافه کاری (بیشتر بخوانید…)
فوق العاده ماموریت: مزد ثابت روزانه × تعداد روزهای ماموریت = فوق العاده ماموریت (بیشتر بخوانید…)
فوق العاده نوبت کاری: نرخ نوبت کاری × مزد ثابت ماهانه = فوق العاده نوبت کاری (بیشتر بخوانید…)
فوق العاده شب کاری: ساعات شب کاری × 35% × مزد ثابت ساعتی = فوقالعاده شب کاری (بیشتر بخوانید…)
فوق العاده جمعه کاری: روزهای جمعهی مشغول به کار × 40% × مزد ثابت روزانه = فوق العاده جمعه کاری (بیشتر بخوانید…)
سنوات پایان خدمت: 30 × مزد ثابت روزانه = سنوات پایان خدمت به ازای یک سال کار
عیدی و پاداش: 60 × مزد ثابت روزانه = عیدی و پاداش به ازای یک سال کار
آخرین اخبار حقوق و دستمزد
همانطور که دیدیم، مزد ثابت مبنای بسیاری از محاسبات مهم در نظام حقوق و دستمزد از جمله اضافه کاری، عیدی، سنوات و فوق العادهها محسوب میشود. با این حال، اجرای صحیح این محاسبات در عمل، وابسته به ارقام مصوب سالانه شورای عالی کار، حداقل مزد، پایه سنوات و سایر مزایای قانونی است که هر سال تغییر میکند.
در صفحه حقوق و دستمزد ایران استخدام آخرین اخبار مصوبات مزدی، حداقل حقوق سال جاری، پایه سنوات، بن کارگری، حق مسکن بصورت سالانه بروزرسانی و اطلاعرسانی میشوند.
برای آگاهی از آخرین مصوبات مزدی، حداقل حقوق سال جاری، پایه سنوات، بن کارگری، حق مسکن و مشاهده جدول کامل حقوق و دستمزد به تفکیک سال، میتوانید به صفحه «جدول حقوق و دستمزد» ایران استخدام مراجعه کنید. در این بخش، جداول رسمی و اطلاعات بهروز به صورت منظم گردآوری شده است تا مبنای دقیقی برای محاسبات حقوقی در اختیار کاربران قرار گیرد.
🎯 مشاهده آخرین تغییرات حقوق و دستمزد کارگران در ایران استخدام
