تعطیل کاری چیست؟ + تفاوت جمعه کاری و تعطیل کاری

تعطیل کاری چگونه محاسبه میشود؟

کار‌ در روزهای تعطیل‌ در بسیاری از مشاغل فعال در واحدهای تولیدی، درمانی و خدماتی متداول است. اما سوال مهم این است که نظر قانون کار‌ در مورد تعطیل کاری چیست؟ اضافه کاری روز تعطیل ساعتی چند محاسبه می‌شود؟ در این مطلب از ایران استخدام به بررسی تعطیل‌ کاری‌ و اضافه کاری روز تعطیل 1404 در قانون کار می‌پردازیم.

تعطیل کاری چیست؟

تعطیل کاری به معنای اشتغال کارگر در روزهایی است که طبق قانون، تعطیل‌ رسمی محسوب می‌شوند. این روزها شامل جمعه‌ها، تعطیلات رسمی (مناسبت‌های ملی، مذهبی) و روز کارگر (11 اردیبهشت) تقویم کشور هستند. در صورتی که کارگر در این روزها مشغول به کار‌ شود، مستحق دریافت فوق العاده تعطیل کاری خواهد بود.

تعطیل کاری در قانون کار

در قانون کار‌ ایران اشاره مستقیم و مشخصی به تعطیل‌ کاری نشده است اما مجموع مواد 51، 59، 62 و 63 قانون کار‌ به تعطیلات رسمی و کار‌ در روزهای تعطیل‌ می‌پردازند. در ادامه به بررسی آن‌ها می‌پردازیم:

ماده 51 قانون کار: ساعت کار مدت زمانی است که کارگر وقت و نیروی خود را برای انجام کار در اختیار کارفرما قرار می‌دهد. طبق این ماده، ساعات کار در شبانه روز نباید از 8 ساعت بیشتر شود (به‌جز مواردی که در این قانون مستثنی شده‌اند).
کارفرما می‌تواند با توافق کارگران یا نمایندگان قانونی آنان، ساعات کار برخی روزهای هفته را کاهش و روزهای دیگر را افزایش دهد، به شرط آنکه مجموع ساعات کار هفتگی از 44 ساعت تجاوز نکند.
در کارهای کشاورزی نیز با توجه به نوع کار، عرف و شرایط فصلی، امکان تنظیم ساعات کار با توافق طرفین وجود دارد.

ماده 59 قانون کار: بر اساس ماده 59 قانون کار جمهوری اسلامی ایران، ارجاع اضافه کاری در شرایط عادی تنها با رعایت دو شرط مجاز است:

1) با موافقت کارگر انجام شود
2) بابت هر ساعت کار اضافی، 40 درصد بیش از مزد هر ساعت کار عادی پرداخت گردد.

📌 نکته:
ساعات اضافه کاری نباید از 4 ساعت در روز تجاوز کند، مگر در موارد استثنایی که با توافق طرفین میزان بیشتری تعیین شود.

ماده 62 قانون کار: روز جمعه تعطیل‌ هفتگی کارگران با استفاده از مزد است و کارگر حتی در صورت عدم اشتغال در این روز، حقوق خود را دریافت می‌کند.
در برخی مشاغل خدمات عمومی روز دیگری را به عنوان تعطیل هفتگی تعیین می‌کنند، همان روز جایگزین در حکم تعطیل هفتگی خواهد بود.
اگر نیروی کار‌ در روز جمعه مشغول به کار‌ شود، بابت عدم استفاده از تعطیلی‌ جمعه، 40 درصد اضافه بر مزد دریافت می‌کند.
در صورتیکه روزهای کار‌ در هفته کمتر از شش روز باشد، مزد تعطیل‌ هفتگی معادل یک ششم مجموع مزد دریافتی در روزهای کار آن هفته خواهد بود.
در کارگاه‌هایی که با پنج روز کار‌ در هفته و 44 ساعت کار‌ قانونی از دو روز تعطیل‌ استفاده می‌کنند، مزد هر دو روز تعطیل‌ برابر با مزد روزانه کارگر محاسبه می‌شود.

ماده 63 قانون کار: علاوه‌بر تعطیلات رسمی کشور، روز کارگر (11 اردیبهشت ماه) جزو تعطیلات رسمی کارگران محسوب می‌شود.

تفاوت جمعه کاری و تعطیل کاری

جمعه‌کاری مربوط به کار در روز جمعه به‌عنوان تعطیل‌ هفتگی کارگر است و اگر کارگر در این روز کار‌ کند، علاوه بر دریافت 40% اضافه‌مزد جمعه‌کاری، باید یک روز دیگر نیز به‌عنوان تعطیلی‌ جایگزین داشته باشد. در غیر این صورت مشمول 40% فوق‌العاده اضافه کاری و 40% فوق‌العاده جمعه کاری خواهد شد. اما تعطیل‌کاری مربوط به کار در سایر تعطیلات رسمی (غیر از جمعه) است که در آن معمولاً فقط 40 درصد اضافه‌مزد پرداخت می‌شود و الزام قانونی برای دادن روز جایگزین مانند جمعه وجود ندارد.

🎯 مطلب مرتبط: مفهوم جمعه کاری چیست و چگونه محاسبه میشود؟

مثال محاسبه تعطیل کاری و جمعه کاری

📝 مثال:
فرض کنیم مزد هر ساعت کار عادی 100 هزار تومان باشد؛ اگر کارگر در تعطیل رسمی (غیر از جمعه) کار کند، طبق قانون 40% فوق‌العاده اضافه کاری دریافت می‌کند. یعنی 100 هزار تومان مزد عادی + 40 هزار تومان فوق‌العاده‌ی اضافه کاری = 140 هزار تومان (140% مزد عادی).
اگر این کارگر در روز جمعه کار کند، و جایگزینی برای تعطیلی روز جمعه نداشته باشد، مشمول اضافه کاری روز تعطیل و جمعه می‌شود. یعنی 40% فوق‌العاده اضافه کاری و 40% فوق‌العاده جمعه کاری = 180 هزار تومان (180% مزد عادی)

اضافه کاری روز تعطیل چقدر است؟

اگر کارگر در روز تعطیل‌ رسمی، بیش از ساعات موظفی کار کند، علاوه بر 40% تعطیل‌کاری، 40% اضافه‌کاری هم به او تعلق می‌گیرد. یعنی در این حالت اگر مزد عادی را 100%در نظر بگیریم، 40% تعطیل‌ کاری‌ و 40% اضافه کاری مزد عادی را به 180% می‌رساند. پس ضریب اضافه کاری روز تعطیل می‌تواند به 1.8 برابر مزد عادی برسد.

اضافه کاری روز تعطیل چگونه محاسبه می‌‌شود؟

مبلغ تعطیل کاری = ساعات تعطیل‌ کاری‌ × 140% × مزد ثابت ساعتی عادی

👈🏻 مزد ثابت ساعتی عادی = مزد روزانه تقسیم بر 7.33

اضافه کاری روز تعطیل 1404

اضافه کاری روز تعطیل 1404 = 661,544.1200545703 × ساعات تعطیل‌ کاری‌

👈🏻 حداقل مزد روزانه کارگران در سال 1404 = 3،463،656 ریال
مزد ثابت ساعتی عادی 👈🏻 3،463،656 ریال ÷ 7.33 = 472,531.5 ریال
👈🏻 140% × مزد ثابت ساعتی عادی = 661,544.1

اطلاع از آخرین اخبار کارگران و کارمندان

برای اطلاع از آخرین اخبار کارگران و کارمندان می‌توانید به صفحه‌ی اخبار کارگران و اخبار کارمندان در سایت ایران استخدام مراجعه نمایید. همچنین در صفحه‌ی حقوق و دستمزد کارکنان دولتی و کارگران بخش خصوصی می‌توانید از آخرین اخبار افزایش حقوق مطلع شوید.

🎯 اخبار حقوق و دستمزد کارگران
🎯 اخبار حقوق و دستمزد کارکنان دولت

سوالات متداول

در این بخش به پرتکرارترین سوالات درباره‌ تعطیل کاری پاسخ داده‌ شده‌‌ است. تلاش کرده‌ایم مهم‌ترین ابهامات مربوط به تعطیل کاری، تفاوت آن با جمعه کاری و سایر جزئیات آن را به شکلی روشن و قابل فهم ارائه کنیم.