استان خراسان رضوی با جمعیتی بیش از شش میلیون نفر، در زمره پرجمعیتترین استانهای ایران قرار دارد و شهر مشهد، بهعنوان مرکز استان و پرجمعیتترین شهر آن، نقشی تعیین کننده در جریان اشتغال منطقهای ایفا میکند. تا امروز ۴۹ شهرک و ناحیه صنعتی مصوب در کل استان وجود دارد که از این میان حدود ۴۱ مورد فعال هستند و زمین به واحدهای صنعتی واگذار شده است. در این میان کلانشهر مشهد نیز بعنوان مرکز استان دارای تعداد زیادی حوزه صنعتی است. برای مثال شهرک صنعتی توس، با وسعتی بالغ بر ۴۴۷ هکتار، بعنوان بزرگترین قطب صنعتی استان و یکی از کلیدیترین شهرکهای صنعتی در سطح ملی است. فعالیت بیش از ۸۲۲ واحد صنعتی در این منطقه باعث ایجاد اشتغال مستقیم برای بالغ بر ۳۰ هزار نفرشده است. در کنار آن، شهرک صنعتی مشهد با تمرکز بر واحدهای تولیدی و کارگاهی متنوع و سابقه فعالیت بیش از 241 واحد، بخش مهمی از نیازهای خدماتی و تولیدی خرد را پوشش میدهد. بررسیها نشان میدهد مشهد سالانه میزبان میلیونها زائر و گردشگر داخلی و خارجی است و همین ویژگی، ساختار اقتصادی و بهتبع آن بازار کار استان را بهطور محسوسی به سمت بخش خدمات سوق داده است. همین موضوع، تقاضای مستمر برای نیروی انسانی در حوزههایی مانند هتلداری، پذیرایی، حملونقل، فروش و خدمات شهری را ایجاد کرده است. علاوه بر آن، تولید محصولات کشاورزی شاخصی مانند زعفران، گندم، زرشک و پسته، صنایع دستی شناخته شدهای همچون فرش و فیروزه و فعالیتهای دامپروری سنتی و صنعتی، بخش قابلتوجهی از اشتغال مشهد را به خود اختصاص دادهاند. وجود معادن متنوع سنگهای تزئینی و فلزی نیز بر وزن اقتصادی این شهر افزوده است. مشهد به عنوان قطب اقتصادی شرق کشور، میزبان برندهای بسیار بزرگی است که نه تنها در ایران، بلکه در سطح بینالمللی نیز کاملاً شناخته شدهاند. در ادامه، به برخی از شرکتهای معروف و نام آشنای مشهد اشاره میپردازیم:
۱- صنایع غذایی و دارویی (برندهای ملی)
در حوزه صنایع غذایی، برندهایی مثل نان قدس رضوی و لبنیات قدس رضوی از قدیمیترین و معتبرترینها هستند. همچنین نامهایی مانند تبرک، شادی و چاشنی (صنایع غذایی ترخینه) و شرکت فراوردههای غذایی رضوی (تولیدکننده انواع کنسرو و کمپوت) در سفره اکثر ایرانیها حضور دارند. در حوزه دارو نیز، داروسازی ثامن یکی از بزرگترین تولیدکنندگان محلولهای تزریقی در خاورمیانه است که در مشهد فعالیت میکند.
۲. نساجی و پوشاک
بدون شک، فرش مشهد شاخصترین برند در این حوزه است که مجموعهای از کارخانجات بزرگ مثل فرش نگین مشهد و فرش زمرد مشهد را شامل میشود. در زمینه پوشاک و ریسندگی نیز، کارخانجات جامعه یکی از برندهای قدیمی و باکیفیت است که محصولاتش در سراسر کشور عرضه میشود.
۳. خودرو و صنایع فلزی
مشهد در زنجیره تأمین خودرو نقش حیاتی دارد. ایران خودرو خراسان (واقع در بینالود) بزرگترین واحد صنعتی این حوزه است. علاوه بر آن، شرکتهایی مثل رینگسازی مشهد و مجموعهسازی توس از تأمینکنندگان اصلی قطعات خودرو در ایران هستند. در صنایع سنگین نیز، فولاد خراسان (نیشابور) و فولاد شکفته مشهد از غولهای فولادی منطقه محسوب میشوند.